De officiële definitie
Een zelfsturend team is een team dat zelf verantwoordelijk is voor zijn werkproces, planning, taakverdeling, kwaliteit en resultaten. De teamleden nemen samen beslissingen, lossen onderling conflicten op en sturen elkaar aan op gedrag. Het team functioneert zonder traditionele hiërarchie.
Klinkt als vrijheid. Voelt als verantwoordelijkheid zonder bevoegdheid.
Waar het vandaan komt
Het concept komt uit Scandinavië, waar bedrijven in de jaren '70 ontdekten dat mensen gemotiveerder werken als ze zelf invloed hebben op hun werk. Onderzoek bevestigde het. Bedrijven adopteerden het.
In Nederland is het idee in de jaren 2010 overgenomen door management consultants. Zij zagen dat het niet alleen motiverend was, maar ook bijzonder kostenefficiënt. Want als het team zichzelf stuurt, hoef je geen middenmanagement meer te betalen. Althans, zo werd het verkocht.
In de praktijk werd het middenmanagement niet wegbezuinigd. De zelfsturing werd er gewoon bovenop gezet.
Hoe het in Nederland werkt
Het management besluit dat het team voortaan zelfsturend is. Dit wordt aangekondigd in een teamoverleg. De manager zegt: "Vanaf vandaag krijgen jullie meer eigenaarschap en meer regie. Ik geef jullie het vertrouwen."
Het team vraagt: en wat verandert er aan jouw rol?
De manager: ik blijf op de achtergrond beschikbaar voor ondersteuning. Ik ga jullie coachen.
Het team vraagt: dus we krijgen meer werk en jij blijft hetzelfde doen?
De manager: dat is een mooi ontwikkelpunt voor het team — communicatie.
Wat het team vervolgens moet doen
Werkverdeling maken (was de manager). Conflicten oplossen (was de manager). Functioneringsgesprekken voeren met elkaar (was de manager). Beslissen over budget en planning (was de manager). Rapporteren aan het hogere management (was de manager). En het eigenlijke werk blijft ook gewoon doorgaan.
Dat eigenlijke werk doe je nu in de tijd die overblijft.
Wat het oplevert
Vergaderingen. Heel veel vergaderingen. Want een zelfsturend team moet alles met elkaar bespreken. Zonder hiërarchie kan niemand zomaar iets beslissen, dus alles wordt afgestemd. De afstemming kost meer tijd dan de uitvoering.
Op een gegeven moment kiest het team uit eigen beweging een "kartrekker". De kartrekker is iemand die de besluiten neemt. Met andere woorden: het team kiest zelf weer een manager. Maar dan zonder titel en zonder salaris.
Wat het echt is
Een manier om verantwoordelijkheid naar beneden te schuiven zonder bevoegdheid mee te geven. Het is delegatie zonder mandaat. Empowerment zonder middelen. Zelfsturing zonder kompas.
Een herkenbaar voorbeeld
Twee collega's hebben een conflict over de taakverdeling. In een normale organisatie zou de manager een knoop doorhakken. In een zelfsturend team zegt de manager: "Ik vind het belangrijk dat jullie hier zelf uitkomen." Drie weken later is een van de twee collega's ziek thuis. De manager vertelt in het MT dat het "een interpersoonlijk conflict" was en dat hij "ruimte heeft gegeven voor het proces".
Waarom je hier bent
Omdat je werkt in een zelfsturend team en je vraagt je af waarom de manager nog steeds een functioneringsgesprek met je voert. Goede vraag.
Hoofdstuk 12 van Doe Gewoon Je ******* Werk! gaat over zelfsturende teams. Waarom ze ontstonden, waarom ze in Nederland nooit echt werken, en wat de manager intussen doet (spoiler: hij is in een vergadering).
Dit is precies de bullshit waar Doe gewoon je ******* werk! over gaat. 23 hoofdstukken, nul nuttige managementtips.
Bestel het boek →