De officiële definitie
Faciliteren betekent volgens de literatuur: het mogelijk maken van een proces door het creëren van de juiste omstandigheden, zonder zelf de inhoud te bepalen. Een goede facilitator helpt een groep om tot eigen inzichten en oplossingen te komen, zonder daar zelf richting in te geven.
Klinkt onschuldig. Kost €1.500 per dag.
Het verschil tussen doen en faciliteren
Iemand die kookt, kookt. Iemand die de keuken faciliteert, kookt niet. Hij stelt vragen over de kook-ervaring. Hij zorgt voor de juiste ingrediënten. Hij begeleidt het proces. Aan het einde van de avond is er geen eten, maar wel een kookreflectie. En een rekening.
Dit is precies wat een facilitator op de werkvloer doet. Hij kookt niet. Hij kookt het team.
Waar facilitators voorkomen
Op heidagen. Bij teamuitjes. In strategiesessies. In leiderschapstrajecten. Bij visievorming. Bij elk moment waarop een organisatie iets belangrijks denkt te gaan doen, maar liever niet zelf de leiding neemt. Dan wordt er een facilitator ingehuurd.
De facilitator komt binnen met een tas met flipovers, post-its in vier kleuren en een laptop. Hij stelt zich voor: "Mijn naam is Bram en ik ga jullie vandaag een beetje begeleiden." Het woord "een beetje" is cruciaal. Want als hij meer zou doen, zou hij verantwoordelijk zijn voor het resultaat. Dat wil hij niet. Vandaar "een beetje".
De gereedschappen
Facilitatoren werken altijd met dezelfde gereedschappen:
- De flipover. Voor het opschrijven van wat de groep zegt. Niet voor het opschrijven van wat de facilitator denkt.
- Post-its. In vier kleuren. Iedere kleur staat voor iets. De facilitator legt het uit. Niemand onthoudt het.
- De drie sterren-stemming. Iedereen krijgt drie stickers en mag die plakken bij de "belangrijkste thema's". De drie sterren-stemming geeft altijd dezelfde uitkomst: communicatie, samenwerking, en — bij organisaties met meer dan vijftig mensen — cultuur.
- De parkeerflap. Een flipover met de tekst "Parkeerplek". Hier komen alle vragen waarvan de facilitator hoopt dat ze worden vergeten. Ze worden vergeten.
De tariefstructuur
Een facilitator vraagt tussen de €1.200 en €2.500 per dag. Daar komt vaak een collega bij, want "we werken altijd met twee" — voor de "borging van het proces". Die collega vraagt €1.500 per dag.
Voor een tweedaagse heidag ben je dus zo €8.000 kwijt aan facilitatie. Daarvoor heb je drie nieuwe medewerkers een week kunnen betalen. Maar facilitatie is "een investering in de cultuur". Salaris is "loonkosten". Dat is niet hetzelfde.
Wat het oplevert
Drie tot vijf "ontwikkelpunten" op een flipover. Een evaluatieformulier dat door 70% van de deelnemers wordt ingevuld met "goed". En een factuur. De facturen worden snel betaald. De ontwikkelpunten niet uitgevoerd.
Een herkenbaar voorbeeld
Aan het einde van de heidag vraagt de facilitator: "Hoe gaan we ervoor zorgen dat dit niet in de la verdwijnt?" Het team kijkt elkaar aan. Iemand stelt voor om een "buddy-systeem" op te zetten. De facilitator zegt: "Wat een prachtig idee. Wie pakt het eigenaarschap?" Niemand. Het idee verdwijnt in de la. De factuur niet.
Waarom je hier bent
Omdat je manager net heeft aangekondigd dat er voor het volgende heidag "een ervaren facilitator wordt ingehuurd om het proces te begeleiden", en je vermoedt dat dit veel geld gaat kosten zonder dat het iets oplevert. Beide vermoedens kloppen.
Hoofdstuk 1 en 2 van Doe Gewoon Je ******* Werk! gaan over de heidag, de inspiratiesessie en de mensen die ze faciliteren. Inclusief een complete kostenanalyse en een eerlijk antwoord op de vraag: kan dit ook zonder?
Dit is precies de bullshit waar Doe gewoon je ******* werk! over gaat. 23 hoofdstukken, nul nuttige managementtips.
Bestel het boek →